
Lạm phát (inflation) là sự tăng lên của mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế theo thời gian. Khi lạm phát xảy ra, cùng một số tiền sẽ mua được ít hàng hóa hơn trước, nghĩa là sức mua của đồng tiền giảm đi. Đây là một trong những khái niệm nền tảng của kinh tế vĩ mô và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tài chính của mỗi người.
Lạm phát âm thầm bào mòn giá trị tiền tiết kiệm và thu nhập nếu chúng không tăng kịp với giá cả. Hiểu về lạm phát giúp mỗi người nhận ra rằng giữ tiền mặt lâu dài có thể khiến tài sản mất giá trị thực, từ đó cân nhắc các kênh giữ và làm cho tiền sinh lời phù hợp.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Là thước đo phổ biến nhất của lạm phát, phản ánh mức thay đổi giá của một giỏ hàng hóa và dịch vụ tiêu biểu mà hộ gia đình thường mua.
Tỷ lệ lạm phát: Là mức tăng của giá chung trong một khoảng thời gian, thường tính theo năm và theo phần trăm.
Sức mua: Là lượng hàng hóa và dịch vụ mà một đơn vị tiền tệ có thể mua được; lạm phát làm sức mua giảm dần.
Giảm phát và siêu lạm phát: Giảm phát là hiện tượng ngược lại, khi mặt bằng giá giảm; siêu lạm phát là tình trạng giá tăng rất nhanh và mất kiểm soát, gây bất ổn nghiêm trọng.
Lạm phát có thể bắt nguồn từ cầu kéo, khi tổng cầu tăng nhanh hơn khả năng cung ứng; từ chi phí đẩy, khi chi phí sản xuất như nguyên liệu, nhân công tăng lên; hoặc từ việc cung tiền trong nền kinh tế tăng quá mức so với sản lượng hàng hóa.
Giả sử một giỏ hàng hóa hiện có giá 10 triệu đồng và lạm phát ở mức 4% một năm (số minh họa). Sang năm sau, để mua đúng giỏ hàng hóa đó, một người cần khoảng 10,4 triệu đồng. Nếu thu nhập hoặc tiền tiết kiệm không tăng tương ứng, người này thực chất nghèo đi về mặt sức mua.
Để bảo vệ giá trị tài sản trước lạm phát, nhiều người lựa chọn các kênh đầu tư có tiềm năng sinh lời cao hơn tỷ lệ lạm phát trong dài hạn, thay vì chỉ giữ tiền mặt. Tuy nhiên, các kênh sinh lời cao thường đi kèm rủi ro, nên cần cân nhắc phù hợp với mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro.
Thuật ngữ liên quan: Sức mua · Chỉ số giá tiêu dùng · Giảm phát · Lãi suất thực · Chính sách tiền tệ · Đầu tư
Tác giả: WikiMoney Team